Kunst

Acaciahout is een niet inheemse hardhoutsoort die vanaf de 16e eeuw (VOC-tijd) geïntroduceerd is in Zuid-Oost Azië. In de Filippijnen wordt het gebruikt voor het maken van meubels, of als bouwmateriaal of brandhout. Een acaciaboom groeit snel: hij bereikt zijn volle lengte in zestien jaar. Het hout heeft een warme kleur die lijkt op teak.
Het zijn vaak familiebedrijven waar het bewerken en afwerken van het hout plaatsvindt: zagen, frezen, schuren, tot polijsten en oliën of waxen van het hout.

Het houtsnijwerk dat 'vettig' aanvoelt, is met was behandeld en hoeft alleen met een droge doek te worden afgenomen. Dit betreft vaak beelden. Het houtsnijwerk dat is geolied of (voedselveilig) gebeitst, kan men met een lauw sopje afwassen en van tijd tot tijd met een klein beetje slaolie op een doek inwrijven. Dit betreft vaak de borden, schalen en bestekken.
Hout is een natuurlijk materiaal en gevoelig voor grote temperatuurswisselingen. Het kan niet in de vaatwasser of in de oven.

De snijplanken uit de Filippijnen zijn glad afgewerkt. Aan een rond oog kan de plank ook opgehangen worden. Ze zijn gesneden uit massief acacia. Hard genoeg om te dienen als snijplank, zacht genoeg om het mes scherp te houden. Houten planken zijn hygiënisch, omdat het de groei van schimmels en bacteriën remt. Elke plank is handgemaakt en heeft zijn natuurlijke houtnerf.

De producent van polystone is geboren in China en op jonge leeftijd naar Thailand verhuisd. Binnen zijn bedrijf werken 48 mensen, 8 mannen en 40 vrouwen. Het personeel maakt werkdagen van acht uur en hebben hierin een pauze van één uur. Iedereen werkt zes dagen in de week.

Diverse steenrestanten, zoals marmer, zeepsteen, graniet, etc., worden gemalen tot steenpoeder en door hier hars aan toe te voegen ontstaat er een soort pasta. De twee helften van de mallen worden dan met de vingers goed ingesmeerd om luchtbellen te voorkomen. Vervolgens worden de twee helften precies op elkaar geplaatst en wordt de ruimte er tussen verder afgevuld met de pasta. Dit moet dan op een natuurlijke wijze in ongeveer 24 uur drogen. Na het drogen worden de mallen van elkaar afgewrikt en komt een zeer ruw gevormd beeld tevoorschijn. Vervolgens gaan de beelden naar een speciaal ingerichte ruimte alwaar elk beeld een voor een handmatig met een slijptolletje wordt bij geslepen zodat alle ruwe randen verdwijnen. In deze ruimte zit in het dak een enorme afzuig installatie die ervoor zorgt dat de werkzaamheden 100% verantwoord zijn. Nadat alle ruwe delen die niet aan het beeld horen zijn weggeslepen gaat het naar een afdeling waar alle beelden met kleine vijltjes zo glad mogelijk worden gevijld. Het zijn een soort nagelvijltjes. Dit proces wordt hierna nog eenmaal herhaald maar dan met een bijzonder fijn vijltje.

Nadat het beeldje twee keer is bijgevijld gaat het naar het waterbad. Daar worden de beelden stuk voor stuk met grof waterproof schuurpapier geschuurd, dit proces herhaalt zich dan nog een keer maar dan wordt er geschuurd met een hele fijne soort van schuurpapier. De beelden zijn na deze fase helemaal glad.

Na het schuren worden de beelden in een verfbadje gedompeld en vervolgens met de kwast nog eens na geverfd. Uiteraard wordt er gewerkt met loodvrije verf. Na het verven worden de beelden op natuurlijke wijze gedroogd. Het polijsten is een tijdrovende bezigheid, waar de machine niet kan komen moet handmatig worden gepolijst. Na het polijsten worden alle beelden nog eens met de hand gepoetst.

De cotton balls worden in het noorden van Thailand gemaakt. Eerst wordt een klein ballonnetje met een fietspomp opgeblazen. Na het lijmbad worden de katoendraden om het ballonnetje gewikkeld. Maanden van training zijn er nodig voordat de vrouwen deze techniek beheersen. Eens de cotton balls gedroogd, wordt het ballonnetje doorprikt en eruit gehaald. De lijm wordt op basis van rijstmeel duurzaam geproduceerd.
Het Thaise bedrijf zorgt voor goede werkomstandigheden en biedt de vrouwen een langdurig tewerkstellingsperspectief.
De combinatie van de vrolijke kleuren zorgen voor een sfeervolle verlichting in elk interieur!

Kennis die van oudsher van moeder op dochter wordt overgedragen; het pottenbakken. Vroeger voor eigen gebruik en lokale verkoop nu bedreigd door de komst van plastic. Door het vormen en draaien van deze keramieken potten, schalen en dierfiguren verdienen vrouwen in een dorpje net buiten Chiang Mai (Thailand) een aanvullend inkomen en houd de traditie in stand.

In het Mexicaanse aardewerk van nu zie je nog steeds de vormen uit de oude Azteken cultuur. Om een familiekring als deze te maken, drukt men de klei in een mal. De rode kleur die veel aardewerk heeft, heet oxidado oftewel: geoxideerd. Nu wordt daarvoor piment gebruikt, maar vroeger kleurde roestend metaal de klei rood. De 'vriendenkring'-beeldjes zijn waarschijnlijk gebaseerd op voorwerpen die afkomstig zijn uit de streek Colima in het Noordwesten van Mexico. Ze stammen uit een periode die we het Pre-Klassiek noemen, en die zich uitstrekt van 2000 v.Chr. tot 300 na Chr., dus ver voor de komst van de Europeanen naar Amerika. In het centrum van de 'vrienden' wordt tegenwoordig een waxinelichtje geplaatst. Deze bestonden natuurlijk niet in het precolumbiaanse Amerika. Oorspronkelijk stond er bijvoorbeeld een balspeler in het midden van de kring. De elkaar omarmende figuren dragen meestal zeer uitgebreide tulbandachtige hoofdbedekkingen en stellen gewoonlijk dansers voor. Veel van dit soort aardewerken beeldjes zijn als grafgift gevonden in de welbekende schachtgraven van de Colima en Nayarit.

Veel mensen op het eiland Madagaskar verdienen hun geld met het verzamelen en verkopen van gebruikt blik. Met name lege spuitbussen worden door producenten gebruikt om de fraaiste items van blik te maken.
Om een autootje te maken slaan de producenten, zoals onze producent Jerome, het opengeknipte blik plat en knippen de verschillende auto onderdelen uit met behulp van een mal. Jerome en de andere producenten kiezen hiervoor zorgvuldig de kleurrijke delen van de spuitbus uit. Als alle onderdelen op maat zijn geknipt en de scherpe randjes om zijn geslagen, worden vervolgens de ramen van gerecycled plastic (van röntgenfotovellen) geplaatst. Als laatste worden de losse onderdelen aan elkaar gesoldeerd. Na een uur hard werken met zijn tweeën is het autootje klaar!

De beelden worden gemaakt door kunstenaar Nalake uit Kandy. Van deze exclusieve handgemaakte beelden is de oplage per beeld maximaal tien stuks.

Naast zijn artistieke beelden heeft hij een eenmansbedrijfje, Athkam Sapuwa, waar hij voor de lokale bevolking potten, vazen en huishoudelijke artikelen van terracotta maakt.

De leren dieren worden buiten het regenseizoen gemaakt, omdat ze op een natuurlijke wijze moeten worden gedroogd. Wanneer ze worden opgestuurd en de dieren niet goed gedroogd zijn dan komt er schimmel op.

Het bedrijf is gevestigd op een industrieterrein wat door de overheid is opgezet. Controle en arbeidsomstandigheden zijn bovengemiddeld, uiteraard is er geen enkele sprake van kinderarbeid. Er werken op dit moment 30 mannen en 35 vrouwen. Er is geen verschil in beloning tussen mannen en vrouwen in dezelfde functie.
Het leer wordt betrokken van lokale leerlooiers, afhankelijk van wat er beschikbaar is. Door de constante afname van leer worden ook deze leerlooierijen gesteund en werken zij milieuvriendelijk en worden de arbeidsomstandigheden verbeterd.

Het productie proces begint met dik ijzerdraad waarvan de producent het model gaat vormen. De productie van alle dieren van groot naar klein begint met deze stap. Vervolgens gaat men het ijzerdraad omwikkelen met stro, hierdoor gaat het uiteindelijke product al zijn vorm krijgen.

Vervolgens wordt er een dikke laag papier-maché opgebracht. Deze laag gaat de uiteindelijke vorm van het te maken dier bepalen. Het is tevens de belangrijkste fase in het gehele productie proces. Met allerlei gereedschappen worden alle contouren aangebracht die het uiteindelijke product bepalen.

Dan wordt het dier afgewerkt met een laagje geitenleer. Dit geitenleer komt van diverse boeddhistische tempels. De monniken van deze tempels mogen alleen geitenvlees eten. Het vel van deze dieren wordt als het ware gerecycled. Vervolgens worden de ogen van glas gelijmd, dit gebeurt voordat de dieren worden geverfd met een 100% natuurlijke water verf. Dit is de reden dat onze leren dieren nooit met water mogen worden afgedaan. De dieren moeten altijd worden behandeld met meubelolie. Wanneer de ogen zijn ingebracht gaan de dieren naar de spuiterij en worden daar met acrylverf behandeld. Het dan ook uitermate belangrijk om de leren dieren niet met water af te doen want dan verwijder je de verf. Behandel de dieren met een meubelolie. Dan worden de tanden aangebracht. En dan het niet onbelangrijke inpakken en gereed maken voor transport over zee.

Het materiaal Capiz is typisch uit de Filippijen en Indonesië. De bevolking vist hier op pareloester. Dit zijn geen beschermde schelpen en komen in grote hoeveelheden voor in de zee rond de Filippijnen en Indonesië. De schelp is licht doorlatend, vrij rond en plat. Daarmee is het een aantrekkelijke grondstof voor siervoorwerpen en werd in de Spaanse koloniale tijd gebruikt in plaats van glas in de vensters van huizen en kloosters. Capiz dient als grondstof voor sfeervolle kunstnijverheidsartikelen in huis.
De vrij platte, bijna cirkelvormige pareloesterschelpen hoeven voor toepassingen als mobiles alleen gesneden te worden in de gewenste vorm en eventueel ingekleurd. Voor schalen en windlichten moeten de handwerkslieden de schelpen omvormen. Dat gebeurt door ze eerst te weken en daarna vorm te geven als papier-maché. Na het drogen verven zij het eindproduct en lamineren het met een niet-giftige hars.

De metalen sfeerlichten zijn afkomstig van het Indonesische eiland Bali. De producten worden gemaakt door een familiebedrijfje dat gevestigd is op het platteland, ruim 2 uur rijden van de hoofdstad Denpasar. De eigenaar runt samen met zijn vrouw zo’n 20 medewerkers, waarvan het merendeel vrouw is. De vrouwen zijn verantwoordelijk voor de afwerking van de producten, zoals het verven en schuren. De mannen nemen de daadwerkelijke productie voor hun rekening, zoals het snijden, lassen en solderen. Door de afgelegen locatie geeft het bedrijf werkgelegenheid aan de mensen op het platteland. De eigenaar wil dan ook graag zijn bedrijf uitbreiden, zodat hij meer mensen werk kan geven. Daarom wordt hij vanuit Nederland ondersteund in het versterken van zijn productie capaciteit. Zijn kennis van de westerse markt wordt vergroot  door middel van organisatie adviezen, het ontwikkelen van nieuwe designs en het aanleveren van westerse trends. Op deze manier is producent zélf in staat zijn toekomstkansen te verbeteren!

Antwi uit Kumasi (Centraal Ghana) maakt zijn beelden uit één stuk Osesehout. Hij zaagt het hout op maat waarna hij met een kapmes de vorm aanbrengt. Het beeld van Antwi is een authentiek Ghanees product. Het draagt de toepasselijke naam ‘samen dragen’ en dat is ook waar het voor staat: samen dragen maakt het leven en werken aangenamer. Nadat de houten beelden met het kapmes in de juiste vorm zijn gekapt, worden ze door Antwi zwart gemaakt met schoenpoets. Om de beelden mooi te laten glanzen, wordt het beeld daarna met blanke schoenpoets opgeboend.

Zimbabwe betekent letterlijk huis van steen, wat te danken is aan de stenige bodem van het land.
Serpentijn is de algemene naam voor de verschillende steensoorten. Veel beelden zijn gemaakt door één van de producentengroepen in Chitungwisa, een grote, arme wijk zo'n 25 km van de hoofdstad Harare. Serpentijn wordt door de groep gehaald uit groeven met kwalitatief goede steen.
In Chitungwisa worden de grote stukken verkleind tot werkbare brokken steen. De beeldhouwers werken in de openlucht met divers gereedschap. Eerst wordt de vorm grof uitgehakt en daarna met mes, vijl en grof schuurpapier verder gemodelleerd. De eindfase bestaat uit het verder schuren met polijstpapier - heel fijn schuurpapier - tot het oppervlak volkomen glad is. Dit is een tijdrovende bezigheid die met name door leerlingen wordt gedaan waardor ze het gevoel voor dit vak in de vingers krijgen. Ter afwerking worden de beelden rondom een houtvuur geplaatst om ze te verhitten. Wanneer de beelden goed heet zijn worden ze ingesmeerd met blanke was. Hierdoor krijgen de beelden een bijzonder mooie kleur omdat de gesmolten was de steen binnendringt. De beelden kunnen, zelfs in de winter, buiten staan.

Sinds eeuwen wordt er gekookt in kleipotten. De tajine is zo’n oude kookpot uit Noord-Afrika en is gemaakt van klei. Klei houdt de warmte goed vast waardoor het eten in de pot gelijkmatig verwarmd wordt. Al sudderend op een vuurtje wordt het langzaam gaar. Pottenbakkers maken de tajine van oudsher op een draaitafel. Tegenwoordig maken ze ook wel gebruik van een mal om de klei in te gieten. Als de klei is gedroogd, wordt er een laag glazuur aangebracht en gaat de tajine in de oven om uit te harden. Een familiebedrijfje in Tunesië maakt deze tajines. Naast effen tajines, maakt het bedrijf ook beschilderde tajines. Veelal vrouwen brengen de kunstzinnige schilderingen op de tajines aan.

Hoe gebruik je de tajine?
Voor het eerste gebruik moet de tajine 24 uur in water geweekt worden. Gebruik je de tajine niet vaak dan week je hem het beste nog een uur voor gebruik. De ongeglazuurde tajineschaal moet voor eerste gebruik aan de binnenkant flink met (plantaardige) olie worden ingewreven en verwarmd worden, voor geglazuurde schaal geldt dit niet. Er zal altijd wel gekookt worden met wat olie of vloeistof. De ongeglazuurde tajineschaal moet als hij niet vaak gebruikt wordt altijd een uurtje van te voren in het water, voor de geglazuurde schaal geldt dit niet. Een tajine is om langzaam te stoven, vlees ed. moet van te voren in een pan bruin gebakken worden.

De tajine van klei kan niet tegen temperatuurschokken
* In de warme tajine geen koude ingrediënten of koude vloeistoffen toevoegen.
* In een koude tajine geen warme ingrediënten of warme vloeistoffen doen.
* De tajine met inhoud in de oven langzaam verwarmen, de oven nooit voorverwarmen.
* De tajine met inhoud op het gas langzaam verwarmen, altijd een degelijke vlamverdeler onder de tajine gebruiken. (niet met een gat in midden)
* De warme tajine nooit op een koud aanrecht of ander koud oppervlak plaatsen.
* Bij gebruik op gasfornuis gebruik een degelijke dubbelwandige vlamverdeler.

Je kunt de tajine het best gebruiken op een warmte bron waarbij geleidelijke verhitting mogelijk is zoals gas en oven. (elektrisch en inductie koken geeft vaak een te grote verhitting in korte tijd en word dus afgeraden)

Welke gerechten kun je bereiden?
Gebruik de tajine voor het bereiden van vis, vlees, groenten en fruit. De smaak van toegevoegde kruiden en andere smaakmakers krijgen tijdens de bereiding in de tajine goed de tijd om goed op elkaar in te werken.  Het resultaat is een smakelijk vetarm gerecht.

In noordwest Thailand beoefenen van oudsher vrijwel alle vrouwen het ambacht van pottenbakken. In de droge periode, wanneer de rijstoogst is binnengehaald, verdienen de vrouwen met pottenbakken een aanvullend inkomen. Oorspronkelijk voor eigen gebruik en verkoop op de lokale markt. Tegenwoordig is door de komst van plastic deze markt weggevallen. Door de oprichting van een coöperatie wordt de verkoop nu gezamenlijk geregeld, zij er ovens aangeschaft voor gezamenlijk gebruik en wordt de kennis onderling uitgewisseld. Zo wordt dit ambacht toch in stand gehouden én een inkomen verdiend.
De potten worden stuk voor stuk gemaakt volgens een oude traditie. De klei wordt gedroogd in de zon en vervolgens met een hamer tot poeder gemalen. De grove deeltjes worden uit de poeder gezeefd. Het overgebleven poeder wordt met water vermengd. Dit mengsel wordt verhit totdat het goed kneedbaar is. Op een lokaal gemaakt pottenbakkerswiel, dat wordt gedraaid met de voeten, vormen de handen de klei tot een waterpot. Deze uiteindelijke vorm wordt ongeveer een week in de zon gedroogd en tenslotte vier uur in de oven verhit op zo’n 800 graden. Daarna wordt eventueel met de hand een kleur aangebracht. De potten worden gebruikt in de kleur zwart of terracotta. De keramiek is poreus, waardoor de pot water opneemt. Doordat de wind er langs strijkt, blijft het water lekker koel. En wie dorst heeft, die pakt de waterschep. Daarom staat de waterpot symbool voor gastvrijheid en verwelkoming.